Dat gegeven is niet nieuw. Al 6 jaar geleden meldde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) dat de combinatie van mantelzorg en werk steeds vaker voorkomt. En dat het vooral vrouwen zijn die deze zorg op zich nemen. In haar boek 'Waarom vrouwen minder werken dan mannen' schrijft Liesbeth Staats daarover: "Wat ik met deze voorbeelden wil zeggen is dat de mantel- en kinderzorg nog altijd gezien wordt als een vrouwenzaak."
De nieuwste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) liegen er niet om. Uit het onderzoek 'Mantelzorg door kinderen van 80-plussers' blijkt dat het aantal mantelzorgers (én hun ervaren belasting) in de afgelopen 10 jaar is toegenomen, zowel absoluut als relatief.
Meeste mantelzorgers zijn vrouwen
In 2022 gaven 2 miljoen personen van 20 jaar of ouder zorg aan een hulpbehoevende. Van deze personen zorgen 1,9 miljoen 20-plussers (13%) al minimaal 3 maanden en/of minstens 8 uur per week. Daarmee voldoen zij aan de veel gehanteerde definitie van mantelzorger. Van hen voelen 355 duizend mantelzorgers (19% van alle mantelzorgers) zich zwaar belast.
Dat treft veel werkenden. Van alle mantelzorgers is 68% jonger dan 65 jaar. De meeste mantelzorg wordt gegeven door personen in de leeftijd van 45 tot 70 jaar. Binnen die groep gebeurt dat het meest door 55- tot 60-jarigen: van hen gaf 24% in 2022 mantelzorg. En de meesten van hen zijn dus vrouwen.
Vrouwen voelen zich zwaarder belast
Uit de cijfers blijkt dat bijna de helft van alle dochters van 80-plussers mantelzorg geeft en een kwart van alle zoons. Van die mantelzorgers verleent 14% van de dochters en 7% van de zoons minstens 8 uur per week mantelzorg. In de toekomst zal de druk om zorg te verlenen door de 'dubbele vergrijzing' alleen maar toenemen. Want er zijn niet alleen meer ouderen om voor te zorgen, maar er zijn in verhouding ook minder mensen beschikbaar om die zorg te verlenen.
De vrouwen die mantelzorgen voelen zich door deze zorg veel zwaarder belast dan mannen. Dat is niet alleen toe te schrijven aan het grotere aantal uren dat ze mantelzorgen. Het komt ook doordat ze daarnaast al meer zorgtaken hebben dan mannen. En een (gevoel van) zware belasting kan leiden tot verzuim. Daarom is aandacht voor mantelzorg belangrijk, want dit helpt mantelzorgende medewerkers duurzaam inzetbaar te houden.
In de toekomst meer mantelzorg nodig
Dat vrouwen zich zwaarder belast voelen en dat zware belasting kan leiden tot verzuim is niet iets om lacherig over te doen of onder het tapijt te vegen. Het is onderdeel van een groter probleem. In het boek 'Waarom vrouwen minder verdienen dan mannen' van Sophie van Gaal zegt Jens van Tricht daar het volgende over: "We kunnen wel proberen mannen te verleiden om zogenaamd vrouwelijke dingen te gaan doen, maar zolang de maatschappij daar haar neus voor blijft ophalen, zolang zorg wordt gezien als iets heel vervelends wat ook nog moet gebeuren nadat we alle 'belangrijke' dingen hebben gedaan, zal er weinig veranderen."
Lynn Berger van De Correspondent beschrijft het heel treffend in haar boek 'Ik werk al (ik krijg er alleen niet voor betaald)': zorg voor anderen is werk dat al het andere werk mogelijk maakt. "Wanneer we het over 'werk' hebben, hebben we het meestal over 'betaald werk'. Maar wie voor een naaste zorgt die ziek is, is óók aan het werk. Dat vindt ook de International Labour Organization."
Berger zegt bovendien: "De samenleving kan niet zonder ons onbetaalde werk, en in de toekomst zullen we dit werk nog veel meer nodig hebben. Maar dit werk komt hoe langer hoe meer in de verdrukking zolang we het niet zien als werk." Mantelzorg zal blijven en mannen zullen er ook aan moeten geloven. Want, heeft het CBS berekend, waar in 2020 nog 1 op de 21 mensen 80-plus was, zal dit in 2040 al 1 op de 12 mensen zijn.
Bron: CBS
