Hoe voorkom je knikkende knieën?

Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?

Er is een verschil tussen iets kunnen en iets doen op het moment dat het nodig is. Weten dat het goed is om je mening en je gevoelens te uiten, wil nog niet zeggen dat je het in de praktijk ook doet. Juist in spannende situaties, reageren velen niet zoals ze dat zouden willen. Soms gebeurt dit tot verbazing van andere or-leden: ‘Hoe komt het toch dat onze voorzitter zoveel meer milder en vriendelijker is tegen de bestuurder, dan we vooraf hebben afgesproken?’

Om beter te begrijpen hoe het komt dat we vaak anders reageren dan we zouden willen, moeten we meer weten over de invloed van emotie op het gedrag.

Vier emoties
Er zijn vier emoties die ons gedrag kunnen beïnvloeden: Angst, boosheid, blijheid en verdriet. Dit zijn de vier ‘basiskleuren’ van ons gevoelsleven. Al deze emoties hebben een functie. Angst zorgt ervoor dat we onszelf in veiligheid brengen. Boosheid helpt ons onze grenzen te verdedigen. Blijdschap stelt ons in staat om de goede dingen die op ons pad komen, te vieren. En verdriet tenslotte, laat ons rouwen om wat we verliezen.

Gezonde emoties helpen ons, maar helaas kan elk van deze emoties ons ook belemmeren. De twee emoties die ons in werksituaties het meest dwarszitten, zijn angst en boosheid. Wanneer angst ons belemmert, gaan we belangrijke zaken uitstellen of vermijden. Angst zorgt ervoor dat we dingen niet durven. Ook boosheid kan ervoor zorgen dat we niet doen wat nodig is. We blijven bijvoorbeeld klagen in plaats van te zoeken naar effectieve manieren om met de situatie om te gaan. Als boosheid ons dwarszit kost dat veel energie. Energie die we beter kunnen steken in het ondernemen van passende acties.

RET
Hoe kun je belemmerende emoties verkleinen? Wat kun je doen om bijvoorbeeld je angst hanteerbaar te maken, zodat je desondanks kunt doen wat nodig is. De Amerikaanse psycholoog Albert Ellis (1913-2007) is beroemd geworden door zijn methode voor de aanpak van belemmerende gevoelens. Zijn aanpak is bekend geworden onder de naam RET (Rationele Effectiviteits Training).

De grondgedachte van de RET is samen te vatten in drie inzichten:
1. Belemmerende emoties worden niet veroorzaakt door de situatie waarin we zitten, maar door onze denkwijze over die situatie.
2. Die denkwijze is irrationeel. Dat wil zeggen: Hij is overdreven en klopt niet met de feiten.
3. Als je deze irrationele denkwijze vervangt door een meer helpende en rationele denkwijze, verandert de emotie mee. De scherpte gaat eraf. Daardoor ontstaat ruimte voor effectiever gedrag.

Tips
Als de or op een bepaald punt niet effectief is in zijn optreden:

Stel je dan de vraag waar het probleem zit:
Gebrek aan kennis
Gebrek aan vaardigheid
Andere belemmeringen binnen onszelf
Besteed in de training aandacht aan het werken met belemmerende en helpende denkwijzen.
Of zoek een deskundige coach die u kan ondersteunen.