Er zijn diverse oplossingen mogelijk. In een gemeente heeft men ervoor gekozen om als or de verkiezing ‘even’ af te blazen en het over een half maar nog eens opnieuw te proberen. Bij weer (gelukkig een enkele) andere gemeente gaat men maar even zonder or verder. Maar kan de bestuurder dan zomaar besluiten nemen die anders voor advies aan de ondernemingsraad hadden moeten voorgelegd. En hoeft een bestuurder zich dan niet te houden aan het instemmingsrecht…?
Uitstel or-verkiezingen
In een gemeente heeft de or de verkiezing van een nieuwe ondernemingsraad maar even afgeblazen, er waren te weinig kandidaten om verkiezingen te organiseren. Maar kan dit nu zo maar? De wetgever heeft in de wet vastgelegd dat een or niet zo maar haar zittingsperiode kan verlengen. Wanneer een ondernemingsraad de zittingstermijn wil gaan verlengen is dat pas van toepassing op de nieuw te kiezen ondernemingsraad. Een or waarvan de zittingstermijn is verlopen kan ‘geen rechtsgeldige’ besluiten meer nemen. De afgetreden or kan alleen maar zo snel als mogelijk nieuwe verkiezingen uitschrijven. Doet de or dit niet, dan zal de bestuurder nieuwe verkiezingen moeten uitschrijven. Het is immers ook de verantwoordelijkheid van de bestuurder dat er in de onderneming een or functioneert.
Toch zijn er in de jurisprudentie voorbeelden bekend waarin is toegestaan de zittingstermijn ‘iets’ te verlengen. Er moet dan sprake zijn van ‘uitzonderlijke omstandigheden’ die de verlenging van de zittingstermijn rechtvaardigen. De onderneming die vlak na de verkiezingen wordt overgenomen of gaat fuseren met een andere onderneming gaat natuurlijk geen verkiezingen meer organiseren. Vaak heeft de or dan ook al een advies afgegeven over de fusie of overname.
Een andere toegestane reden is het afronden van een reorganisatie. Het moet dan ook echt gaan om een afronding van de reorganisatie. Er moet ook hier sprake zijn van een uitzonderlijke situatie. Met een nieuwe reorganisatie voor de boeg is er eigenlijk geen enkele reden om de or-verkiezingen uit te stellen, sterker: het kan in sommige gevallen juist goed zijn om de nieuwe or de nieuwe reorganisatie te laten doen omdat deze or dan ook de implementatie kan doen.
De organisatie die de verkiezingen uitstelt omdat er geen nieuwe or-leden te vinden zijn heeft geen geldige reden om de zittingstermijn te verlengen en om die reden is de (feitelijk niet bestaande) or niet meer gerechtigd om beslissingen te nemen.
Resumerend
Het is van belang dat in iedere onderneming, waarin 50 of meer personen werkzaam zijn, een or op democratische manier kan worden gekozen. Recente onderzoeken geven aan dat in steeds meer bedrijven ondernemingsraden worden ingesteld. Wanneer er onvoldoende kandidaten zijn om or-verkiezingen te organiseren moeten ondernemer en de ‘oude’ ondernemingsraad maar eens goed in de spiegel kijken waarom het niet is gelukt. Mensen zijn mondiger geworden en willen graag meedenken en meebeslissen over zaken die hun toekomst aangaan. Een excuus is nauwelijks te bedenken.
Geen kandidaten, wat nu?
Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?
