De meeste supermarktketens hebben geen meetbare doelstellingen voor het stimuleren van natuurinclusieve landbouw en een meer plantaardig voedingspatroon. Dat blijkt uit onderzoeksrapport Superlijst Groen van stichting Questionmark. Het is het eerste onderzoek naar het stimuleren van een voedingspatroon dat goed is voor het milieu en de natuur door supermarkten. Bij het project zijn Natuurmonumenten, Natuur & Milieu en Mighty Earth aangesloten.

Plantaardige voeding

Questionmark ziet dat het plantaardige voedselaanbod in supermarkten groeit, maar dat vlees de standaard blijft. Vlees domineert nog altijd in kant-en-klaarmaaltijden en ook in folders kunnen consumenten niet om (rood) vlees heen. De stichting benadrukt dat supermarkten zich via het Klimaatakkoord hebben gecommitteerd aan een afname van de dierlijke eiwitconsumptie en een toename van plantaardige eiwitten. ‘Geen enkele supermarkt heeft echter een concrete doelstelling op dit onderwerp.’ Lidl, Aldi en Albert Heijn zijn wel de eerste supermarkten die expliciet de ecologische voetafdruk van vlees en de doelstellingen van de eiwittransitie benoemen en daar een eigen verantwoordelijkheid aan verbinden, aldus de onderzoekers.

Ekoplaza loopt voorop met plantaardig en bio

Ekoplaza wordt als positieve uitschieter opgemerkt op dit onderwerp. De bio-keten loopt volgens Questionmark voorop met een grotendeels plantaardig assortiment. Ekoplaza heeft bovendien een volledig biologisch assortiment, waarmee het tevens goed scoort op duurzame landbouw.

Duurzame landbouw

De onderzoekers zijn kritisch op de andere supermarkten. Ze zouden de maatschappelijke verantwoordelijkheid voor duurzame landbouw nog te veel bij de klant leggen en zich onvoldoende inspannen om biodiversiteit een prominentere plek te geven op de winkelvloer. Concreet betekent dit dat voor de meeste producten zowel een ‘goede’ variant als een ‘slechte’ variant verkrijgbaar is, waarna de klant kan kiezen. Questionmark: ‘Supermarkten besteden in publicaties en op de winkelvloer wel incidenteel aandacht aan 'lokaal geproduceerd' aanbod. Echter, het streefbeeld van het CBL om bij te dragen aan een betere positie voor boeren en tuinders die aantoonbaar bijdragen aan biodiversiteitsherstel, is op dit moment nog geen werkelijkheid. Een gemiste kans in een jaar waarin lokaal en duurzaam eten zo’n vlucht heeft genomen, zoals blijkt uit het succes van de ‘support your locals’-acties en de groei van veel korteketeninitiatieven in het land.’

AH transparant over duurzaamheid

Albert Heijn scoort goed op transparantie over duurzaamheid. Als eerste en enige supermarktketen rapporteert AH over het aandeel groente en fruit dat afkomstig is uit Nederland en het aandeel biologisch in huismerken. Ook wat betreft verpakkingen is AH volgens Questionmark de enige supermarkt die in detail rapporteert over behaalde vermindering van specifieke verpakkingsmaterialen.

Zelfs marktleider Albert Heijn blijft ver achter bij de gemaakte afspraken”

De stichting benadrukt ten slotte dat supermarkten, ondanks dat ze zich hebben verbonden aan het Klimaatakkoord en het Deltaplan Biodiversiteitsherstel, nauwelijks informatie delen over de herkomst en teeltmethode van hun producten. De aanpak van ontbossing voor soja en palmolie, het aandeel regionaal en natuurinclusief geproduceerd voedsel en het terugdringen van verpakkingsmateriaal blijven ver achter bij de gemaakte afspraken. ‘Het risico op grootschalige ontbossing in de aanvoerketens van supermarkten voor soja is onverminderd groot’, schrijft Questionmark. ‘Zelfs marktleider Albert Heijn blijft ver achter bij de gemaakte afspraken. Supermarkten hebben een belangrijke verantwoordelijkheid om ontbossing aan te pakken, maar schieten op alle essentiële onderdelen tekort.’ Natuurmonumenten, Natuur & Milieu en Mighty Earth noemen het ‘onaanvaardbaar, in deze tijd met grote problemen rond klimaat en biodiversiteit.’

Beste rapportcijfers voor Ekoplaza

Onder aan de streep heeft Ekoplaza de beste rapportcijfers: 34,1 procent. Op de tweede plaats staat Albert Heijn (28,4%). Het gat met de nummer 3 is groot. Plus (19,5%), Aldi (19,2%) en Lidl (18,5%) zitten in de middenmoot. Het slechtst scoren Coop (13,4%), Dirk (13%) en Jumbo. De keten uit Veghel bungelt met een score van 11,3 procent onderaan.

Voor het onderzoek is gekeken naar Albert Heijn, Jumbo, Lidl, Aldi, Plus, Dirk en Coop, omdat zij ruim 80 procent van de markt vertegenwoordigen, verklaart Questionmark in zijn rapport. Ekoplaza is eraan toegevoegd vanwege zijn expliciete claim op duurzaamheid.