Allemaal hebben ze koelinstallaties en slagen ze erin om appels en peren jaarrond op topkwaliteit te bewaren. De meesten hebben ook geïnvesteerd in een zon-PV-installatie. De financiële resultaten leken veelbelovend, maar blijken matig. Van mei tot september is het energiegebruik van de koeling laag, omdat de meeste producten verkocht zijn. Juist dan is de productie van stroom hoog. De negatieve terugleverprijzen komen hard binnen. Iedereen heeft recent aanvullend geïnvesteerd in software om de panelen bij negatieve stroomprijzen uit te schakelen.
‘Schathemeltjerijk’
Het gaat vanavond over batterijen, de nieuwe heilige graal. Het internet staat vol van ondernemers die er ‘schathemeltjerijk’ mee zijn geworden. Goedkoop inkopen, duur verkopen, handelen op onbalansmarkten. De fruittelers hebben allemaal een leuke stroomaansluiting. De batterij zal zowel de zon-PV-installatie beter laten renderen als de koelinstallatie op goedkopere stroom laten draaien. Het klinkt te mooi om waar te zijn. Eén fruitteler weet van de experimenten op Ecofactorij met batterijen, en mijn koeltechnische kennis.
Op bedrijventerrein Ecofactorij draaien ondernemers een pilot met batterijen van 2 x 45 kW en 9 x 330 kW piekvermogen. Opslagtijd ongeveer 2 uur, investering ruim € 3 miljoen. Om uit de kosten te komen, moet een grote batterij zo’n € 3.000 per maand aan inkomsten genereren. De kleine zo’n € 300. Dat valt goed tegen. De referentiebatterij die alleen wordt gestuurd op stuursignalen van de energieleverancier, heeft in januari nog geen € 30 opgeleverd; in februari iets meer dan € 40. Ver onder de resultaten van 2024 toen er inderdaad maanden bijzaten van ver boven de € 300.
Waar dat aan ligt? De markt is veranderd. De stroomnetten van verschillende landen zijn onderling gekoppeld en er zijn meer en meer partijen die flexibel sturen. En misschien is ook het weer wel bepalend. De tweede batterij wordt slimmer aangestuurd, handelt naast onbalans ook op de EPEX day-aheadmarkt. Dat betekende in januari € 165 en in februari € 110 aan verdiensten. Nog steeds ver onder de verwachting.
Naheffing van € 4.000
Langzaam komen de gesprekken los. Wat is nu de onbalans? Eén ondernemer heeft een naheffing van € 4.000 ontvangen, weg vakantiegeld. Wat kun je nu doen om, net zoals op Ecofactorij, van kosten beperkte inkomsten te maken? En niet onverwacht geconfronteerd te worden met dit soort tegenvallers?
’s Ochtends geven de energieleveranciers en grootgebruikers door wat het verwachte energiegebruik is voor de komende dag. Producenten doen dat ook. Aan volumes zijn bied- en laatprijzen gekoppeld en zo ontstaat een uurprijs. De energieleverancier van de fruitteler weet wat de koeling ongeveer gaat gebruiken. Is het buiten warmer, dan stijgt de koelvraag. Is het kouder, dan daalt deze. Wordt een cel leeggereden, dan valt er een groot deel van de koelvraag weg. De energieleverancier zit er dan naast en heeft te veel stroom gereserveerd. Idem voor de geleverde zonnestroom.
Het energiebedrijf verwacht productie X, maar als de eigen software van de fruitteler de zonnepanelen uitschakelt, klopt de prognose van de energieleverancier niet. Dan is er onbalans. Vele kleintjes maken samen één grote. Sommige heffen elkaar op, andere versterken elkaar. En TenneT is maar druk om ‘real time’ vraag en aanbod met elkaar af te stemmen. Om marktpartijen te stimuleren stroom bij of af te schakelen, worden prijsprikkels in de markt gezet. Onbalansprijzen. Speel je daar bewust op in, kun je er geld aan verdienen. Begrijp je het niet en schakel je zonder deze kennis, dan kan dat zomaar een hele grote kostenpost worden.
Grip op onbalanskosten
Hoe nu verder, zie je de kennisgroep denken. Om te beginnen, raadpleeg de energieleverancier. Hoe krijg je grip op onbalanskosten, wat moet je wel doen en wat niet? Probeer inzage te krijgen. Zonder kennis is de onbalansmarkt alleen maar hopen dat het goed gaat. Werkt een batterij dan positief? Nee, de batterij zelf is slechts een object. Het is de software die meespeelt op de energiemarkt of je tot kostenreductie kunt komen. Dit kun je als ondernemer niet. Het is een kwestie van vertrouwen hebben in de samenwerkingspartners en heel goed monitoren of ze doen wat ze beloven.
Mijn eigen batterij is een kwestie van tientjes per dag. Vervelend dat de resultaten beroerd zijn, maar ik eet er geen snee brood minder om. Als het echter cruciaal wordt om mijn vakantiegeld te verdienen, zou dit een jaar zonder vakantie kunnen worden.
