Voor mij is inmiddels al jaren duidelijk dat in een ideale wereld iedereen alles begrijpt, maar dat wij niet in een ideale wereld leven. Ook niet als het hier om gaat. De resultaten van deze eigen blik van partijen op waar het om gaat in medezeggenschap, is een soort eeuwigdurend misverstand in alle mogelijke variaties. Deze column is een poging om dat misverstand wat kleiner te maken.

De sleutel daartoe, wordt gevormd door afspraken. En wel als resultaat van zaken doen. Zaken doen in de medezeggenschap, vanuit het perspectief van een OR is: je gevoel vormgeven met je verstand. Daarbij is gevoel wat anders dan emotie. Emotie is meestal kort en krachtig en een beetje een chaos, gevoel is langdurig en wordt gedragen door een intentie. Om zaken beter te maken bijvoorbeeld, of om rechtvaardigheid te bereiken.

Zaken doen begint met je aan de regels te houden in plaats erom heen te werken. Regels zijn collectieve afspraken, die voor elke deelnemende partij geldig zijn. Het zijn geen risico’s die je zo klein mogelijk moet maken (een bepaald soort advocaatdenken, vooral bij overnames) of ondermijningen van je gezagspositie (een bepaald soort directeursdenken, in teveel gevallen). Regels zijn kortom geen “uitdaging”. Ik zou ze eerder een uitnodiging willen noemen. Regels creëren vertrouwen in ingewikkelde situaties. Mensen met weinig vertrouwen willen niet voor niets altijd meer regels. Mensen met veel vertrouwen vaak minder. Net als mensen die niet te vertrouwen zijn trouwens.

En dan nu de ogenschijnlijke tegenspraak: teveel afspraken is ook niet zakelijk. Op basis van het vertrouwen dat gecreëerd wordt door regels, kom je tot zaken op basis van vertrouwen in elkaar. Immers, als je meer vertrouwen hebt (ook in elkaar) kun je met minder regels toe. Zoals gezegd.

Dat neemt niet weg dat ook dan e.e.a. goed vastgelegd moet worden. Voor als personen onverhoopt wegvallen en/of afspraken langer geldig moeten zijn. Daarvoor geldt wat collega columnist Frans Mensink op 28 april jl verwoordde: “Liever één woord te veel op papier, dan later geconfronteerd te worden met nalatigheden. Leg ook vast dat je als ondernemingsraad te allen tijde terug kunt komen op de eerder gemaakte afspraken.” Dat laatste alleen met een goede reden: als de omstandigheden echt veranderd zijn op manier die je niet had kunnen voorzien, of als de andere partij zijn deel niet nakomt, wat te allen tijde een overtreding is.

De aanleiding voor dit alles is natuurlijk de praktijk: uw en mijn dagelijkse leermeester.

Fijne zomer!